2010 - 2013 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻ ՍՈՑԻԱԼ-ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԾՐԱԳԻՐ
ԷՐԵԲՈՒՆԻ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆԻ ԻՐԱՎԻՃԱԿԻ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆ Էրեբունի վարչական շրջանն ընդհանուր սահմաններ ունի Կենտրոն, Նորք-Մարաշ, Նոր Նորք, Շենգավիթ և Նուբարաշեն վարչական շրջանների հետ: Արտաքին սահմանագծով հարում է Կոտայքի և Արարատի մարզերին:
Էրեբունի վարչական շրջանը զբաղեցնում է 4880 հա տարածք, փողոցների երկարությունը' 112057մ, փողոցների մակերեսը' 2 մլն 375 հազ. 500 քմ: Վարչական շրջանի տարածքով անցնում են Գետառ, Ջրվեժ և Ողջաբերդ գետերը: Էրեբունի ուրարտական քաղաքը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 782թ-ին, ուրարտական թագավոր Արգիշտի Ա-ի օրոք, Արին-բերդ բլրի շուրջը։ Այն ռազմա-ստրատեգիական հենակետ էր և իր հզոր զինվորական կայազորով կոչված էր ամրապնդելու երկրի դիրքերը հյուսիսային սահմանների հատվածում։ Միջնաբերդն ունեցել է որոշակիորեն արտահայտված երեք հիմնական մասեր՝ պալատական, պաշտամունքային և տնտեսական։ Էրեբունին Հին Արևելքի այն եզակի քաղաքներից է, որտեղ հանդիպելով հանգուցվում են երկու հինավուրց մշակույթներ՝ ուրարտական և աքեմենյան-իրանական։ Մյուս կողմից Էրեբունիի կառույցները հայկական դասական ճարտարապետության կարևոր ու հիմնական ելակետ են հանդիսացել։ Էրեբունիում կյանքը շարունակվել է նաև հետագա դարերում, ընդհուպ մինչև ժամանկակից Երևանը, նույն անվամբ, միայն դարերի ընթացքում փոխակերպված ձևով' Էրեբունի, Երևու, Երևան։ Տարածքն առավել արժևորվում է "Էրեբունի՚" պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի գոյությամբ: Երևանի հարավարևելյան արվարձանում' Արինբերդ բլրի ստորոտին 1968թ. կառուցված "Էրեբունի՚" պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանը բացվել է նույն տարվա հոկտեմբերի 20-ին' Երևանի 2750-ամյա հոբելյանի տոնակատարության օրը: Արգելոց-թանգարանը ներկայացնում է մ.թ.ա. 782թ. հիմնադրված Էրեբունի քաղաք-ամրոցի պատմությունն ու մշակույթը: Բացօթյա թանգարանը զբաղեցնում է ավելի քան 2 հա տարածք: Այն ներկայացնում է ռազմական, տնտեսական ու կրոնական համալիրների ամբողջություն: Դրանց մեծ մասը հողազերծվել է 1960-ականների վերջին կատարված պեղումների ժամանակ: Ցուցասրահներում ներկայացված են Էրեբունի, Կարմիր բլուր հնավայրերի և Երևանի մ. թ. ա. VIII դ. ուրարտական դամբարանի պեղումներից հայտնաբերված բարձրարվեստ նյութեր: Դրանց մեջ հատկապես առանձնանում են կարմիր անգոբապատ ցլագլուխ և առյուծագլուխ կավանոթները, Սարդուրի II-ի բրոնզե սաղավարտը, Էրեբունիի որմնանկարների հատվածները, արծաթե եղջրագավաթները և այլ արժեքներ: Ցուցադրության օրգանական շարունակությունն է կազմում Արինբերդ բլրի գագաթին պեղված միջնաբերդն իր պալատական, կրոնական ու տնտեսական շինություններով: Այստեղ է գտնվում նաև հուշարձանի ամենակարևոր գտածոն' Էրեբունի քաղաքամրոցի հիմնադրման մասին սեպագիր արձանագրությունը: Այն հնամենի Էրեբունի - Երևանի անձնագիրն է: Թանգարանային հավաքածուի բացառիկ արժեքները բազմիցս ցուցադրվել են Լուվրում (Ֆրանսիա), Մետրոպոլիտեն թանգարանում (ԱՄՆ), Էրմիտաժում (Ռուսաստան), Բրիտանական թանգարանում(Մեծ Բրիտանիա) և հանրահայտ այլ մշակութային օջախներում: Էրեբունին մինչ վարչական շրջան դառնալը 1939թ. հուլիսի 20-ից եղել է Մոլոտովյան շրջան, իսկ տեղական իշխանության մարմինը' Հայկական ԽՍՀ աշխատավորների դեպուտատների Երևան քաղաքի Մոլոտովյան շրջսովետ: ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1957թ. սեպտեմբերի 25-ի հրամանագրով Մոլոտովյան շրջանը վերանվանվել է Լենինյան շրջանի: Իսկ Լենինյան ՀԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը' նախագահության 1961թ. նոյեմբերի 13-ի հրամանագրով Լենինյան շրջանը վերանվանվել է Օրջոնիկիձեի շրջանի: ՀՀ վարչապետի 23.02.1996թ. որոշումով շրջխորհրդի գործկոմները լուծարվել են և 04.03.1996թ. որոշումով ստեղծվել է Երևանի քաղաքապետարանի Էրեբունու (տարածքային) բաժինը, 1997թ.-ից՝ Էրեբունու թաղապետարանը (թաղային համայնք) 2008թ. դեկտեմբերի 28-ին ընդունված "Երևան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին՚" ՀՀ օրենքի համաձայն' դարձել է Էրեբունի վարչական շրջան: ՍՈՑԻԱԼ-ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՎԻՃԱԿԻ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԺողովրդագրություն Վարչական շրջանի բնակչությունը կազմում է մոտ 120.6 հազ. մարդ' այդ թվում 46.7 տոկոս տղամարդիկ և 53.3 տոկոս կանայք, ծնվածների թիվը 2008թ. 1828: /Հավելված 2/ Վարչական շրջանի տարածքում գործում են հանրապետական նշանակության "ՙԷրեբունի՚" և"ՙԳրիգոր Նարեկացի"՚ բժշկական կենտրոնները, որոնք ընդգրկում են 2 ծննդատուն, 6 ամբուլատոր պոլիկլինիկա: Վարչական շրջանում գործում է 22 հանրակրթական դպրոց, 13 մանկապարտեզ, 37 արդյունաբերական ձեռնարկություն, 15 շինարարական կազմակերպություն, 20 տրանսպորտային ձեռնարկություն, առևտրայի և սպասարկման 700-ից ավելի փոքր ու միջին օբյեկտ: /Հավելված 3/ ՎԻՃԱԿԻ ՆԿԱՐԱԳԻՐԷրեբունի վարչական շրջանում մեծ է անապահով, ուշադրություն և հոգատարություն պահանջող բնակիչների թիվը: Հիմնական և մասնակի նորոգման ու բարելավման կարիք ունի վարչական շրջանին պատկանող ճանապարհային ցանցը' 41.5 կմ երկարությամբ: Այս ոլորտի հետ կապված բարդությունը պայմանավորված է սողանցքային տարածքների մակերեսի մեծությամբ, որի հետևանքով ավելանում են ոչ միայն վթարային շենքերի, այլ նաև ճանապարհների վթարային հատվածների թիվը: Ուստի, 2010-2013թթ. ճանապարհների ընթացիկ վերանորոգման ծավալը կկազմի մոտ /100000ք/մ/: Ասֆալտապատման աշխատանքներ կկատարվեն վարչական շրջանի ավելի քան 50 փողոցներում: 8 մլն դրամ հատկացումով կվերանորոգվեն ճանապարհների շուրջ 400ք/մ մակերես կազմող հենապատերը: Սանիտարական մաքրման աշխատանքների համար նախատեսվում է ծախսել 1մլրդ. 535 մլն դրամ: Կոնտեյներային եղանակով աղբահանության կազմակերպման համար անհրաժեշտ է ձեռք բերել ավելի քան 200 կոնտեյներ, որի համար կտրամադրվի 6 մլն դրամ: Կկազմակերպվեն ոչ միայն սանիտարական մաքրման շաբաթօրյակներ ու միամսյակներ, այլև շարունակական աշխատանքներ' ներգրավելով վարչական շրջանի հիմնարկ-ձեռնարկություններն և ազգաբնակչությանը: Ջրային կառույցների պահպանման և շահագործման, այդ թվում նաև' հեղեղատար ցանցի և գետերի հուների /5200-5400խ/մ/ մաքրման ամենամյա աշխատանքները կատարելու նպատակով նախատեսվում է 68 մլն դրամ: Շրջակա միջավայրի, մարդու կենսագործունեության համար առավել վճռական դեր խաղացող գործոններից մեկը կանաչ զանգվածի առկայությունն է: Բնապահպանական այս կարևոր գործոնը կարգավորելու համար նախատեսվում է վերականգնել և ընդլայնել վարչական շրջանի կանաչ տարածքները /Էրեբունի արգելոց թանգարանի այգին, կենտրոնական փողոցներին հարող կանաչ տարածքները/, որի համար անհրաժեշտ է վերականգնել ոռոգման ցանցի 60-70%-ը: ՙ"Վարդավառ" և "Տնկարան" (Ազատամարտիկների՚) զբոսայգիները նախատեսվում է համալրել ժամանցի ժամանակակից միջոցներով' վարչական շրջանի բնակչության հանգիստը բարձր մակարդակով կազմակերպելու համար: 2010-2013թթ. կանաչ տարածքների պահպանման և նոր կանաչ գոտիների ստեղծման, այդ թվում' ոռոգման ցանցի /11500գ/մ/ նորոգման, ծառատունկի /4000 հատ/, այգիների ընթացիկ նորոգման և այգու շատրվանների նորոգման նպատակով նախատեսվում է 401 մլն դրամ: Շարունակվելու են վարչական շրջանի փողոցների արտաքին լուսավորության ցանցի վերանորոգման և շահագործման աշխատանքները: Այդ ուղղությամբ 2010-2013թթ. նախատեսվում է փողոցների և բակերի լուսավորության ցանցի շուրջ 50000գ/մ նորոգում և շահագործում' 322 մլն դրամ ֆինանսավորմամբ: Վարչական շրջանի բնակչության կենսապահովման կարևորագույն խնդիրներից է նաև ջրամատակարարումը: Կշարունակվեն Նոր Արեշ, Սարի Թաղ, Բութանիա թաղամասերն ինքնահոս ճանապարհով ջրամատակարարման շուրջօրյա գրաֆիկով ապահովելու ուղղությամբ տարվող աշխատանքները: Վարչական շրջանի բնակֆոնդի պահպանման և շահագործման ուղղությամբ 2010-2013թթ. նախատեսվում է հիմնական վերանորոգման ենթարկել շենքերի և շինությունների հարթ և թեք լանջավոր տանիքները /15000ք/մ - 84 մլն դրամ/, ապակեպատել շենքերի մուտքերն ու աստիճանավանդակները' /450 ք/մ/ - 2 մլն դրամ, նորոգել մուտքերը /3000ք/մ - 12.7 մլն դրամ/, ջրագծերն ու կոյուղագծերը' /7000գ/մ - 24.8 մլն դրամ/, նորոգել վերելակները' 42 մլն դրամ: Մեծ ուշադրություն է դարձվելու բակային տարածքների բարեկարգման, նորոգման /8700ք/մ - 42 մլն դրամ/, ինչպես նաև խաղահրապարակների կառուցման և նորոգման աշխատանքներին' 71 մլն դրամ: Մշակույթի, կրթության և սպորտի բնագավառում նույնպես բավական անելիքներ կան: Առաջնահերթ պետք է նորոգվեն նախադպրոցական շենքերը և տանիքները /19000 ք/մ - 118 մլն դրամ/: Ավելացվելու է մսուր-մանկապարտեզների մեկ երեխայի հաշվով սննդի օրական բյուջետային ծախսը, բարձրացվելու է սննդի որակը և կալորիականությունը: 2010-2013թթ. վարչական շրջանում կկազմակերպվեն ազգային-եկեղեցական տոներին նվիրված, ինչպես նաև մշակութային, սպորտային 66 միջոցառում /86.0 մլն դրամ/, այդ թվում Մայրության և գեղեցկության տոնին, Զատկի տոնին, Մեծ Եղեռնի զոհերի հիշատակին, Ծաղկազարդին, Հաղթանակի և Խաղաղության օրվան, "Վերջին զանգ՚"-ին, "Վարդավառ՚"-ին, Գիտելիքի օրվան, Հայաստանի պետական անկախության, Էրեբունի-Երևան տոնին, Ամանորին և այլ տոներին նվիրված միջոցառումները: Էրեբունի վարչական շրջանում մեծ աշխատանքներ են տարվելու բնակչության առևտրի և կենցաղային սպասարկման որակը բարձրացնելու նպատակով, Էրեբունի զանգվածում, Վարդաշենում, կայարանամերձ հրապարակում կազմակերպվում են գյուղմթերքների վաճառքի շուկաներ: Վաղուց հնացած առևտրի կրպակները փոխարինվում են նորաոճ, ժամանակակից կրպակներով ու խանութներով: Մեծ ուշադրություն է դարձվելու փողոցային առևտուրն ի սպառ վերացնելու ուղղությամբ տարվող աշխատանքներին: Ներկայիս սոցիալ-տնտեսական պայմաններում հարկ է, որ տեղական իշխանությունները իրենց հնարավորությունների չափով նեցուկ կանգնեն բնակչության սոցիալապես անապահով խավերին: Նախատեսվում է կազմակերպել տարբեր կարգի օգնություններ զոհված և վիրավոր ազատամարտիկների, բազմազավակ անապահով ընտանիքներին, Հայրենական պատերազմի վետերաններին, միայնակ տարեցներին և բնակչության սոցիալապես անապահով այլ խավերին: 2010 -2013թթ. սոսցիալ-տնտեսական զարգացման ծրագրով նախատեսվում է 51.5 մլն. դրամ հատկացնել հարազատ չունեցող մարդկանց թաղման, նյութապես կարիքավոր ընտանիքների միանվագ օգնության, նաև բուժման ծախսերի նպատակով: Նշված տարիներն վարչական շրջանում դեռատիզացիոն ծախսերի համար նախատեսվում է հատկացնել 12.5 մլն դրամ: ՆՊԱՏԱԿՆԵՐԻ ԱՌԱՋԱԴՐՈՒՄ ԵՎ ԱՌԱՋՆԱՀԵՐԹ ԽՆԴԻՐՆԵՐԻ ՁԵՎԱԿԵՐՊՈՒՄԷրեբունի վարչական շրջանի 2010-2013թթ. սոցիալ-տնտեսական զարգացման ծրագիրը վարչական շրջանի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի համալիր վերլուծությունն է և առկա հիմնախնդիրների բացահայտման, ֆինանսական, տնտեսական և մարդկային հնարավորությունների գնահատման արդյունքում նպատակային զարգացման տեսանկյունից ձեռնարկվելիք քայլերի ամբողջությունն արտահայտող փաստաթուղթը, որը նախատեսում է 2010-2013թթ. կտրվածքով վարչական շրջանի հիմնախնդիրների արդյունավետ լուծումը և նպատակային բյուջետավորման գործընթացի իրականացումը: Առաջիկա տարիներին վարչական շրջանի ղեկավարի աշխատակազմի ռազմավարական քաղաքականությունը պետք է ուղղված լինի հետևյալ խնդիրների լուծմանը'
Վարչական շրջանի թույլ կողմերը
ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ, ՄՇԱԿՈՒՅԹ, ՍՊՈՐՏՄշակույթի և սպորտի բնագավառում պետական քաղաքականությունն ուղղված է մշակութային ժառանգության պահպանմանն ու փոխանցմանը հետագա սերունդներին, գեղարվեստական-ստեղծագործական գործունեությանն աջակցելուն, բնակչության առողջության և աշխատունակության պահպանմանը նպաստելուն: Վարչական շրջանի տարածքում գործում է' 22 հանրակրթական դպրոց, 13 մանակապարտեզ, 4 գրադարան, 1 Մանկապատանեկան ստեղծագործության կենտրոն, 1 մարզադպրոց: Մշակույթի ոլորտում 2010- 2013թթ. վարչական շրջանի ղեկավարի հիմնական խնդիրներն են'
Վարչական շրջանի տարածքում գտնվող գրադարաններին աջակցել հետևյալ հարցերում'
Վարչական շրջանի տարածքում գտնվող նախադպրոցական հաստատություններին օժանդակել հետևյալ հարցերում'
խաղահրապարակների բարեկարգման.
Վարչական շրջանի տարածքում գործող մարզադպրոցին օժանդակել հետևյալ հարցերում'
ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅՈՒՆԱռողջապահության ոլորտում պետական քաղաքականության հիմնական նպատակը բնակչության առողջության պահպանությանն ուղղված խնդիրներն են: Առողջապահության ոլորտում 2010-2013թթ. վարչական շրջանի տարածքում նախատեսվում է աջակցել'
Համագործակցել'
Ծրագրվում է նաև
ԱՇԽԱՏԱՆՔ ԵՎ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՎերլուծական համեմատությունը ցույց է տվել, որ նախորդ տարիների ընթացքում բնակչությանը հուզել է բարեգործական ճաշարանի, դրամական օգնության, գույքահարկի զիջման, ձմռան վառելիքի, բուժ. օգնության և սոցիալական բնույթի այլ խնդիրներ: Այդ պատճառով 2010-2013թթ. նախատեսվում է առանձնակի ուշադրություն դարձնել բարեգործական ճաշարանի գործարկմանը, գույքահարկի զիջման հարցում բնակչության անապահով խավերին աջակցելու, զոհված ազատամարտիկների, բազմազավակ ընտանիքների, միայնակ թոշակառուների, հաշմանդամների, պատերազմի մասնակիցների բուժման և նրանց ֆինանսական օգնության տրամադրման կենսական նշանակություն ունեցող հարցերին: Սոցիալական պաշտպանության ոլորտում 2010-2013թթ. վարչական շրջանի տարածքում նախատեսվում է'
Գործազուրկներին աշխատանքով ապահովելու նպատակով նախատեսվում է'
Ծրագրվում է'
ԱՌԵՎՏՐԻ ԵՎ ՍՊԱՍԱՐԿՈՒՄՆԵՐԻ ՈԼՈՐՏԱռևտրի և սպասարկման տարածքային կազմակերպումն իր մեջ ներառում է հարցերի լայն շրջանակ, այդ թվում'
ԲՆԱԿԱՐԱՆԱՅԻՆ-ԿՈՄՈՒՆԱԼ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿԱՆԱՉԱՊԱՏՈՒՄՎարչական շրջանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման կարևորագույն ոլորտներից է, որն իր մեջ ընդգրկում է փողոցների և բակերի բարեկարգման, տարածքների սանիտարական մաքրման և աղբահանության, կանաչապատման և վարչական շրջանը բարեկեցիկ դարձնելուն ուղղված այլ աշխատանքներ: 2010 - 2013թթ. ընթացքում ոլորտում իրականացվելու են'
Վարչական շրջանի բնակֆոնդի պահպանման և շահագործման ուղղությամբ նախատեսվում է իրականացնել հետևյալ աշխատանքները'
ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆՎարչական շրջանը պետական համակարգի ժողովրդավարական հիմքն է: Այն բնակիչների հանրություն և վարչատարածքային միավոր է, որի սահմաններում իրականացնում են տեղական ինքնակառավարում: Վարչական շրջանի բնակիչների իրավունքներն ու օրինական շահերը պաշտպանելու նպատակով կազմակերպվում են վարչական շրջանի ղեկավարի ընդունելության օրեր, որի շնորհիվ բնակչությանը հնարավորություն է ընձեռվում ներկայացնելու իրենց հուզող հարցերը և մասնակցելու վարչական շրջանի կառավարմանը: Վարչական շրջանի ղեկավարի աշխատակազմում վարչական շրջանի բնակիչների համար կազմակերպվում է'
իրավախորհրդատվական աշխատանք' աջակցելով քաղաքացիների իրավունքների, օրինական շահերի և սեփականության' օրենքով սահմանված պաշտպանության իրականացմանը. բնակչության շրջանում իրականացվում է նորմատիվ և այլ իրավական ակտերի, փաստաթղթերի և տեղեկությունների պարզաբանում. Էրեբունի վարչական շրջանը զբաղեցնում է 4880 հա տարածք, որից'
Հավելված 2Վարչական շրջանի բնակչությունը կազմում է մոտ 120.6 հազ. մարդ:
Հավելված 3
|
աջակցություն է ցուցաբերվում վարչական շրջանի տնտեսական և սոցիալական խնդիրների, ծրագրերի իրականացման արդյունավետության բարձրացմանը:
Ծրագրեր
Էրեբունի վարչական շրջանն ընդհանուր սահմաններ ունի Կենտրոն, Նորք-Մարաշ, Նոր Նորք, Շենգավիթ և Նուբարաշեն վարչական շրջանների հետ: Արտաքին սահմանագծով հարում է Կոտայքի և Արարատի մարզերին: